Mahsulot tavsifi
MUNDARIJA KIRISH............................................................................................................ 3 I BOB. HIKOYA JANRINING NAZARIY XUSUSIYATLARI VA RIVOJLANISHI.......................................................................................................................... 6 1.1. Hikoya janrining o’ziga xos xususiyatlari...................................................... 6 1.2 XX asr 2-yarmida o’zbek hikoyachiligi.......................................................... 8 II BOB. "MENING OʻGʻRIGINA BOLAM" HIKOYASINING POETIK XUSUSIYATLARI VA OBRAZLAR TALQINI........................................... 10 2.1. Bola obrazini yaratishda badiiy detal, portret va peyzajning oʻrni................. 10 2.2. Qahramonlar nutqi va xarakter ochishdagi stilistik vositalar......................... 13 2.3. Asarda muallif (bayonchi) pozitsiyasi va gumanistik pafosning badiiy ifodasi…………........................................................................................................................ 17 XULOSA........................................................................................................ 22 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI...................................... 24 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Oʻzbek adabiyotining klassigi, atoqli shoir va yozuvchi Gʻafur Gʻulom oʻzining nasriy asarlarida xalqimizning ogʻir tarixiy davrlari, ayniqsa, Ikkinchi jahon urushi yillaridagi mashaqqatlari, matonati va insoniy fazilatlarini yuksak mahorat bilan tarannum etgan. Yozuvchining "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasi oʻzbek adabiyotidagi eng taʼsirli va teran psixologik asarlardan biri hisoblanadi. Mazkur hikoyada urush davrining achchiq haqiqatlari, yetishmovchilik va yoʻqchilik girdobida qolgan bolalar taqdiri markaziy oʻrinni egallaydi. Oʻzbek adabiyotining klassigi, Oʻzbekiston xalq shoiri Gʻafur Gʻulom ijodi oʻzining xalqchilligi, hayotiyligi va chuqur lirik-falsafiy mazmuni bilan oʻzbek adabiyoti tarixida alohida oʻrin tutadi. Yozuvchining Ikkinchi jahon urushi davrida yaratgan asarlari, xususan, "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasi insonparvarlik ruhining yuksak namunasi sifatida eʼtirof etiladi. Mazkur asar faqat bir oila yoki muayyan bir bola taqdiri emas, balki butun bir xalq boshiga tushgan ogʻir sinovlar, urush davrining achchiq fojialari va yetishmovchiliklar girdobida qolgan bolalik olamini oʻzida mujassam etgan chuqur dramatik matn hisoblanadi. [1] Bugungi kunda globolashuv va axborot oqimi shiddatli kechayotgan davrda yosh avlodni maʼnaviy-axloqiy ruhda tarbiyalash, ularda mehr-oqibat, insoniylik, sabr-toqat va bagʻrikenglik kabi ezgu fazilatlarni shakllantirishda oʻzbek mumtoz va zamonaviy adabiyotining tarbiyaviy salohiyatidan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Adabiyotshunoslik fanida bolalar obrazi, bolalar ruhiyati va uning badiiy talqini masalasi doimo dolzarb ilmiy muammolardan biri boʻlib kelgan. Gʻafur Gʻulom asarlaridagi qahramonlar, xususan, "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasidagi bosh qahramon — yetimlik, yoʻqchilik va ochlikka qaramasdan oʻzining bolaligini, qalb tozaligini yoʻqotmagan bola obrazi orqali jamiyatdagi ijtimoiy-axloqiy muammolarni ochib berish bugungi kunda ham oʻzining ilmiy va tarbiyaviy qimmatini yoʻqotgani yoʻq. [2] Adabiyotshunoslikda yozuvchining nasriy asarlari, xususan, uning urush davri hikoyalarining gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari bir qator tadqiqotchilar tomonidan oʻrganilgan boʻlsa-da, hikoyadagi bola obrazining psixologik qirralari, muallif konseptual niyatining ochib berilishi va uning badiiy talqini masalasini zamonaviy filologik yondashuvlar asosida kompleks tarzda tadqiq etish mazkur kurs ishining dolzarbligini belgilaydi. Bugungi kunda yosh avlodni insonparvarlik, bagʻrikenglik, mehr-oqibat va adolat ruhida tarbiyalashda klassik adabiyotimiz durdonalarini chuqur oʻrganish muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bois, hikoyadagi bola obrazi ni badiiy-estetik, psixologik va sotsial-falsafiy jihatlardan ochib berish mavzuning nafaqat adabiyotshunoslik, balki maʼnaviy-tarbiyaviy jihatdan ham dolzarb ekanini koʻrsatadi. Muammoning oʻrganilganlik darajasi. Gʻafur Gʻulom ijodi, jumladan, uning hikoyachilik mahorati oʻzbek adabiyotshunosligida koʻplab olimlar (A. Qayumov, M. Qoʻshjonov, N. Karimov, B. Nazarov va boshqalar) tomonidan keng tadqiq etilgan. Adabiyotshunoslikda yozuvchining urush davri nasri, xususan, "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasidagi gʻoyaviy-badiiy xususiyatlar, xarakterlar tahliliga bagʻishlangan ilmiy maqolalar va darsliklar yaratilgan. Shunga qaramay, hikoyadagi bosh qahramon boʻlgan bola obrazining ichki dunyosi, ruhiy kechinmalari va uning prototipiga xos xususiyatlarni zamonaviy adabiyotshunoslik nuqtai nazaridan yaxlit holda maxsus kurs ishi sifatida chuqur tadqiq etish oʻz dolzarbligini saqlab qolmoqda. Kurs ishining asosiy maqsadi — Gʻafur Gʻulomning "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasidagi bola obrazining badiiy tabiatini, uning xarakter xususiyatlari va muallif gʻoyasini ochib berishdagi vazifasini tahlil qilishdan iborat. Kurs ishining vazifalari. Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilandi: Yozuvchining urush davri nasri va uning oʻziga xos xususiyatlarini yoritish; · Hikoyaning yuzaga kelish tarixi va uning real hayotiy asoslarini oʻrganish; · Bola obrazining tashqi qiyofasi, xatti-harakatlari va ichki ruhiy olamini tahlil qilish; · Adibning bola ruhiyatini tasvirlashdagi psixologik tahlil mahoratini ochib berish; · Asarning gʻoyaviy-estetik ahamiyatini bugungi kun nuqtai nazaridan baholash. Tadqiqot obyekti sifatida Gʻafur Gʻulomning "Mening oʻgʻrigina bolam" hikoyasining matni tanlandi. Tadqiqot predmeti — hikoyadagi bola obrazining badiiy-psixologik xususiyatlari, uning muallif konsepsiyasidagi oʻrni va adabiy-estetik vazifasi. Tadqiqot metodlari. Kurs ishini yozishda adabiyotshunoslikda qoʻllaniladigan qiyosiy-tarixiy tahlil, matn tahlili, psixologik tahlil hamda umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Ilmiy yangiligi: Hikoyadagi bola obrazining ruhiy kechinmalari va jamiyatdagi ogʻir ijtimoiy sharoitlar bilan bogʻliqligi yangicha yondashuv asosida ochib beriladi. Amaliy ahamiyati: Mazkur kurs ishining materiallaridan oliy oʻquv yurtlari va umumtaʼlim maktablarining oʻzbek adabiyoti darslarida, maxsus seminar va maʼruzalarda foydalanish mumkin. [1] Karimov N. Oʻzbek adabiyoti tarixi. (Urush davri oʻzbek adabiyoti). — Toshkent: Fan, 2019. — B. 142. [2] Qoʻshjonov M. Gʻafur Gʻulomning estetik ideali va mahorati. — Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1983. — B. 95.
Muallif
- Hujjatlari
- 822
- Sotilgan
- 291
