Aksiyalar bozori

Tavsif

Mavzu:Aksiyalar bozori Reja: 1. Aksiyalarning iqtisodiy mohiyati 2. Aksiyalarning turlari 3. Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish tog’risidagi qonun Aksiya Oʻz egasining aksiyadorlik jamiyati foydasining bir qismini dividendlar tarzida olishga, aksiyadorlik jamiyatini boshqarishda ishtirok etishga va u tugatilganidan keyin qoladigan mol-mulkning bir qismiga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi, amal qilish muddati belgilanmagan, egasining nomi yozilgan emissiyaviy qimmatli qogʻoz. Aktsiyalar chegirmalar, kuponlar, tanlovlar, sovg'alar, sodiqlik dasturlari va boshqalarni o'z ichiga olgan turli shakllarda bo'lishi mumkin. Aksiyalarning maqsadi savdoni oshirish, brend xabardorligini oshirish va mijozlarning sodiqligini oshirishdir. Aksiya qimmatli qogʻozlarning keng tarqalgan qismi, hissabay qogʻozlar turkumiga kiradi. Aksiya chiqargan jamiyat emitent , uni sotib olganlar esa investorlar deb ataladi. Aksiya dastlab emitent tomonidan birlamchi bozorda sotiladi, soʻngra u ikkilamchi bozorda (fond bozorida) qaytadan oldi-sotdi etiladi. Aksiya bevosita emitent yoki vositachilar tomonidan sotiladi. Aksiya davlat korxonalari aksiyador jamiyatlarga aylantirilgan chogʻda va yangidan aksiyadorlar jamiyatlari tuzilgan paytda chiqariladi. Oʻzbekistondagi Aksiya davlat mulkini aksiyadorlash jarayonida 1989-yildan boshlab chiqarilgan. Aksiya egasining nomi yozilgan va taqdim etgan kishiga tegishli Aksiyaga boʻlinadi. Oʻzbekistonda aholi orasida birinchi turdagi Aksiya tarqalgan. Aksiya oddiy va imtiyozli turlarga boʻlinadi. Oddiy Aksiya dividend miqdori kafolatlanmagan, lekin aksiyadorlar majlisida ovoz berish huquqini taʼminlovchi Aksiya imtiyozli Aksiya dividend oldindan belgilangan, lekin ovoz berish huquqini taʼminlamaydigan Aksiya egasining oʻzida yoki depozitariylarda saqlanadi. Masalan, 1995-yilda "Vaqt" milliy depozitariysida 2040 aksiyadorlik jamiyatlarining umumiy nominal miqdori 4 mlrd. soʻmlik aksiyalari saqlandi. Oʻzbekistonda aksiyalar, Markaziy depozitariy, Kapital bozorini rivojlantirish agentligi — hozirda Moliya vazirligi tarkibidagi department, shuningdek, openinfo.uz — korporativ axborot yagona portali va maʼlumot oshkoraligini taʼminlovchi boshqa vositalar yordamida muomalaga kiritiladi.. Aksiyalar maxsus tovar sifatida sotiladi va sotib olinadi, shu sababli oʻzining narxiga ega. Aksiyada ifodalangan pul summasi uning nominal qiymati deyiladi. Aksiyaning fond bozorida sotiladigan narxi aksiya kursi deb atalib, u olinadigan dividend miqdoriga toʻgʻri mutanosib, foiz miqdoriga esa teskari mutanosiblikda boʻladi.

Hujjat haqida

Kategoriya

Referatlar | moliya

Format

DOCX

Hajmi

11 bet

Fayl hajmi

25.12 KB

Muallif

Doston Karimov

Qo'shilgan

18.06.2026